"ภาวะขาดประจำเดือน" (Amenorrhea) รู้ทันสัญญาณเตือนร่างกาย 

ภาวะขาดประจำเดือนในสตรี (Amenorrhea) ถือเป็นสัญญาณเตือนสำคัญทางสุขภาพ ซึ่งแพทย์แบ่งการวินิจฉัยออกเป็น 2 กลุ่มหลักตามประวัติของผู้ป่วย:

1. ภาวะไม่เคยมีประจำเดือน (Primary Amenorrhea) 

• เกณฑ์ประเมิน: ผู้หญิงอายุ 15 ปีที่ไม่เคยมีประจำเดือน หรืออายุ 13 ปีที่ยังไม่มีการพัฒนาของเต้านม

• การตรวจหาสาเหตุ:

  • มีเต้านม (มี Estrogen): ตรวจอัลตราซาวนด์/MRI หากพบมดลูกมักเกิดจากทางออกผิดปกติ (Outflow Tract Obstruction) หากไม่มีมดลูกอาจเกิดจากภาวะ Müllerian Agenesis (MRKH) หรือ AIS

  • ไม่มีเต้านม (ไม่มี Estrogen): ตรวจค่าฮอร์โมน FSH/LH หากค่าสูงเกิดจากรังไข่ล้มเหลว (Gonadal Failure) แต่ถ้าค่าต่ำ/ปกติ เกิดจากความผิดปกติของสมองส่วนไฮโปทาลามัสหรือต่อมใต้สมอง

2. ภาวะเคยมีประจำเดือนแล้วหยุด (Secondary Amenorrhea) 

• เกณฑ์ประเมิน: ผู้ที่เคยมีประจำเดือนแล้วขาดหายไป 3 เดือน (รอบเดือนปกติ) 6 เดือน (รอบเดือนไม่สม่ำเสมอ) หรือขาดหายไป 3 รอบติดต่อกัน

• ขั้นตอนการตรวจ:

  • ขั้นตอนแรก: ตรวจการตั้งครรภ์ หากผลเป็นลบ ให้ตรวจต่อด้วยค่า TSH (ไทรอยด์) และ Prolactin (PRL)

  • การทดสอบฮอร์โมน (Progestin challenge test):

    • มีเลือดออก: แสดงว่ามี Estrogen เพียงพอแต่มัก ไม่ตกไข่ (Anovulation) เช่น ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS)

    • ไม่มีเลือดออก: ต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุของภาวะขาด Estrogen หรือความผิดปกติของมดลูก เช่น พังผืดในโพรงมดลูก